جیغ

                             در اوبرالچ[1]، گردشگری زخمی به دلیل نرسیدن

                           کمک جان سپرد؛ این در حای بود که وی در نزدیکی­های

                          گروهی کوه نوردی آلمانی بوده که آن­جا اردو زده بودند. روزنامه ژنو.

می­توانست جیغ بزند. همه جا آرام بود. بادی نمی­وزید. اگر جیغ زده بود، حتا فقط یک بار. حتا با صدای ضعیف صدا کرده بود، این مردها می­توانستند بشنوند. آن­ها خود را حاضر می­کردند تا فردا به وایسهورن   [2] صعود کنند. کوه­نوردان تعلیم دیده که نیروی خود را جمع می­کنند و شبی را در آرامش گذراندند.

زن روستایی سربلند کرد. زمانی دیگر است. در کشوری دیگر. زن فقط گفت، آه، و بعد، مرد بیچاره؟ (Du, armer kerl). برشی از نان قهوه­ای برید. Da, nimm (بیا، بگیر). کمی بعد – مرد زود شروع به خوردن نان کرده بود – زن گفت، از آن­جا می­آیی (Du kommst vondorther) . این حتا یک سوال نبود. زن می­دانست.

دیگر هیچ نگفت.

سوسن­های کوهستانی روییده­اند. کوشاد­ها[3] روییده­اند. آبی کوشادها و اُخرایی سوسن­ها و تمام طول سنگلاخ­ها گستره­ی صورتی مایل به بنفش و نقاشی گونه­ی درختچه­های کوهی که گویی از  هفته­ها پیش شکوفه کرده­اند.

خطوط در خمیری خاکستری غرق شده­اند. دست­های دقیق طراحی شده در کنار صورت قرارگرفته­اند و از گوش­ها که نمی­خواهند صدایی بشنوند محافظت می­کنند. تقریباً در وسط تصویر دهان بزرگی باز شده که از آن جیغ بیرون می­آید. رنگ آمیزی­های نرم، پیچ در پیچ (بدن، آسمان، ساحل) در تضاد با خطوط ضخیم جاده که به عمق تصویر می­گریزند، در تضاد با طرحِ خشکِ جان پناه، در صفحه­ی بعدی کاتالوگ، یک چاپ سنگی بر اساس تصاویر. هنرمند در حاشیه نوشته است :

       [4]  Ich fühlte das grosse Geschrei durch die Natur

زن روستایی دری را در انتهای سالن باز می­کند، می­گوید، از این طرف بیا (komm hiercher). زمانی دیگر است. زن می­گوید، خم شو (Bück dich). به چهارچوب در می­خورد. کورکورانه پیش می­رود تا وقتی که دیوار مقابل، از سنگی زبر، را لمس می­کند. کنار دیوار بستری کاهی قرار دارد. صدای صندوق چوبی را می­شنود که آن را جلوی در دوباره بسته شده هل می­دهد.

ولی قبل­تر، ولی آن­جا، این مرد چسبیده به در او بود، تو بودی، بی حرکت و ساکت. در ورودی انبار جداسازی، در صف طولانی مسافرهای رنگ پریده زود او را شناختی، نامزدت را. آن سویِ سالن، راه به اتاق بتنی منتهی می­شد.  .Schnell, schneller [5 می­دانستی.  Vorwärts[6]. Schneller صدای  چکمه­ها.  دستورها همراه با کوبش چکمه­ها. تو هیچ کار نکردی.

می­گوید، چه کار می­توانستم بکنم؟

زن سر بر می­گرداند و می­گوید (نزدیک پنجره در مه شامگاهی است)، می­توانستی جیغ بزنی.

«خورشید غروب می کند، آسمان به رنگ سرخ، همچون خون می شود.»

آرامش غروب­ها حالا چیزی بسیار عادی است. ما فراموش می­کنیم که در حصار دو لایه­ی سیم خاردارها، سه برجک نگهبانی وجود داشت.

در پونار جیغ نکشیدند

در لودز در بیالیسکوف در ویلنا

در بایار جیغ نکشیدند و در ژونوسکا[7] هم.

تو. زن می­گفت. وقتی او را در صف دیدی. تو برده­ی مطیع جلادها که موظفت کرده بودند آرامش کنی فریبش بدهی. تا این که کار انجام شود. چیزی که پیش بینی شده بود. وقتی نگاهت کرد چه گفتی؟ وقتی برای آخرین بار روبروی هم بودید. شما دو نفر که تصمیم گرفته بودید زندگی­تان را با هم بگذرانید.

آسمان شیری رنگ. یخچال­های صدفی. در برابر زیبایی دنیا دلمان نمی­خواست حرف بزنیم. فقط      می­خواستیم لحظه­ای بگوییم شکر. ولی زود منصرف می­شدیم، واقعاً چیزی برای گفتن نداشتیم. یا شاید فقط. بعضی روزها. چون زیبایی دلهره­آور است. جیغ می­زدیم.

و باز صدای صندوق چوبی که روی زمین سنگفرش کشیده می­شد را شنید. زن روستایی در را باز کرد و گفت، آن­ها دور شده­اند، می­توانی بروی (Sie sind weg, du kannst gehen) . زن گفت  Gott beschütze  (دست خدا به همراهت). سریع خورجینی پر و بعد هم پالتو کهنه­ی نخ نمایی را به طرفش دراز کرد.

آرام به او گفتی، بگذار کمکت کنم سگک پیراهنت را باز کنی، وسایلت را روی هم بگذار تا زود پیدای­شان کنی، خجالت نکش، موقع حمام، این طوری­ست، مقررات است. اضافه کردی – شاید – آب گرم بعد از خستگی­های سفر سر حالت می­آورد؛ ببین، همه حاضر می­شوند. وقتی بین جمعیت در آن هیاهو برهنه جلوی تو ایستاد حتا با اشتیاقی تمسخرآمیز زمزمه نکردی هیچ وقت چنین زیبا نبوده؟

و آن­ها؟ که بدن­های تکیده را بی هیچ کلامی به درون شعله­ها پرتاب می­کردند. کار روزمره­شان، مشغولیتِ پیش پا افتاده و معصومانه­شان.

زن می­گوید، آن­ها، مهم نیستند. از تو حرف بزنیم. اگر دروغ نگفته باشی. که فقط سر جایت ساکت، غصه­دار و بی حرکت ماندی. می­خواستی زندگی کنی. هیچ چیز نگفتی.

بعد، همیشه یادمان می­ماند. ندامت­های­مان را در بازی عضلات تحلیل می­بریم. خستگی جسم را به مانند مرهمی برای عذاب روح می­جوییم. زمانی بس طولانی گذشته است. هوا خنک شده، درمان خواهیم شد. در کنار پرتگاهی ماجراجویی می­کنیم. سُر می­خوریم. می­افتیم. بریدگی. خون فواره می­کند، سرخ مثل سرخی غروب.

«حس کردم جیغی از دل طبیعت گذشت. به نظرم رسید می­توانم جیغ را بشنوم- تصویر را کشیدم - ابرها را به رنگ خون واقعی کشیدم. رنگ ها نعره می­زدند.»

زن می­گوید بیست سال دارد. می­گوید که دوستش دارد. که دیگر نمی­تواند با او که فقط سر به زیر انداخته زندگی کند. مرد می­داند. بیست سال پیش در آن تابستان دیگری تازه بیست ساله شده بود. دیگری هم با آخرین نگاه می­گفت دوستش دارد، روزی که مرد جیغ نکشید.

                               گردشگری که جسدش دیروز

                               توسط کوه نوردانی که به وایسهورن صعود می­کردند

                               پیدا شد، شناسایی نشده است. روزنامه ی ژنو.

آن­ها با اطمینان می­گفتند، می­توانسته اند کوچک­ترین فریاد را در سکوت عظیم کوهستان بشنوند.  می­توانسته­اند به کمک زخمی بروند. زخم را با شریان بند ببندند، برای هر چه زودتر پایین بردنش برانکاردی سر هم کنند.  Schnell. جیغ نزد. یکی از آن­ها باز، با دیدن کفش­های بزرگش زمزمه کرد، واقعاً افسوس می­خورم (Es tut mir wirklich leid). همه­ی ما افسوس می­خوریم (Es tut uns  allen leid). بعد  می­گوید زندگی ادامه دارد و اگر تحقیقات تمام شده، فردا صعود از پیش برنامه ریزی شده را انجام خواهند داد. آن بالا هوا پاکیزه­تر است، فراموش می­کنیم. آن­ها امشب بر فراز ارتفاعات آلپ صعود می­کنند. فردا آفتاب نزده راه می­افتند. دست کم اگر هوا همین طور خوب باشد.

[1] Oberaletsh : معنی تحت الفظی آن " زمین بلند " است ؛ یکی از زیباترین منطقه­های آلپ سوییس. آلتشورن (195 4متر) یکی از قله­های آن است.

[2] Weisshorn: قله­ی آلپ سوییس (در لو واله)، که ارتفاعش به 4506 متر می­رسد.

[3] کوشاد یا جنتیانا : گیاهی که در کوهستان­ها رشد می­کند.

[4]  این نقل قول که آنی سمن آن را کمی بعد کامل می­کند از دفترچه خاطرات ادوارد مونک، در تاریخ 22 ژانویه 1892 نقل شده است.

[5] کلمه­های آلمانی: تند، تندتر. م.

[6] کلمه­ی آلمانی : به پیش. م.

[7] Ponar, Loidz, Bialystok, Vilna, Bah yar, Janowska

عاقبت چاپ شد این اولین کار که شاید  به من برای کارهای بعدی انگیزه بدهد.

تجربه ی خوبی بود و صبر کردن را یادم داد ؛ البته صبری نه مثل صبر ایوب ولی به جای خود طولانی.

حس عجیبی بود. خوشحالی غریبی...

این رمان دای سیجی داستانی زیبا و خواندنیه. داستانی درباره ی عشق : عشق های جوانی، عشق به کتاب. اکتشاف دنیای پر رمز و راز و پر جاذبه­ی ادبیات غرب. کشف عشق.  یک " تجربه­ی عینی، ملموس، لطیف و تا اندازه ای نوستالژیک" برای خود نویسنده.

اگر رمان را خواندید حتماً درباره ی ترجمه نظر بدهید.

 ممنون از لطفتان

 به چمدان نزدیک شدیم. چمدان با طناب ضخیمی از کاه تابیده همچون صلیب بسته شده بود. از بندها خلاصش کرده و در سکوت بازش کردیم. درونش تلی از کتاب زیر نور چراغ مان ظاهر شد. نویسندگان بزرگ غربی با آغوش باز پذیرای مان شدند. روی آن ها دوست قدیمی مان بالزاک با پنج، شش رمان جا گرفته بود و به دنبال او ویکتور هوگو، استاندال، دوما، فلوبر، بودلر، رومن رولان، روسو، تولستوی، گوگول، داستایوفسکی و چند نویسنده ی انگلیسی چون دیکنز، کیپلینگ، امیلی برونته و ... می آمدند.

چه قدر حیرت کردیم!

دوباره چمدان را بست و مثل یک مسیحی که در حال ادای سوگند باشد، یک دست را رویش نهاد و

خطاب به من گفت:

- با این کتاب ها خیاط کوچولو را متحول می کنم. او دیگر هرگز یک دختر کوه نشین ساده نخواهد بود.

 -از متن کتاب-

دوست لوتی مَنِشی دیشب این اس ام اس را برایم فرستاده بود:

بعضیا بی غصه پیرن،          

 بعضیا با غم رفیقن،

 بعضیا از بس عزیزن

هرگز از دلها نمیرن.

جدای از وزن (4 مصرع 8 هجایی)، قافیه ،  آهنگ ، تکرار کلمات مشابه در ابتدای مصرع ها -که خودش یه صنعت ادبیه- توی همین چند کلمه کلی مفهوم وجود داره. به خصوص دو مصرع اول. نخندید. جدی میگم.

یه ترانه ی فرانسوی هم هست که می گه :

Ne cultive pas le regret car on ne récoltera jamais que les sentiments que l'on sèmme.

یعنی غم و غصه نکار چون همون احساساتی رو برداشت می کنی که می کاری

خلاصه­ی کلام این­که میشه با خوندن یه اس ام اس هم لذت برد درست مثل خوندن یه رمان یا شنیدن یه ترانه یا دیدن یه فیلم زیبا !

۴

دو مرد میان سال در کنار لو، رودخانه ی زمان کودکی شان گردش می کنند. دو برادر. من و برادرم برنار . نیم قرن پیش در این آب روشن شیرجه می زدند. بین ماهی ها که از سر و صدایشان نمی ترسیدند، شنا می کردند. صمیمیت ماهی ها طوری بود که فکر می کردند این خوشبختی تا ابد باقی می ماند. رودخانه بین صخره های ساحلی جاری بود. وقتی دو برادر ، گاه همراه جریان آب، گاه با گذر از بین صخره ها رودخانه را تا دریا دنبال می­کردند، گاهی از چشم هم دور می­ماندند. یاد گرفته بودنند برای دوباره پیدا کردن هم با انگشت سوت بزنند. سوتهای بلندی به دیواره های صخره ای برخورده و  منعکس می شدند.

امروز آب پایین آمده ،ماهی ها ناپدید شده اند ،خزه ای لزج و راکد نشان دهنده ی پیروزی مواد شوینده را بر طبیعت است .از کودکیمان تنها آواز زنجره ها و گرمای صمغ مانند خورشید باقی مانده است و از آن گذشته هنوز بلدیم  با انگشت سوت بزنیم. همیشه با صدا یکدیگر را پیدا کرده ایم .

به برنار می گویم به فکر نوشتن کتابی درباره مدرسه هستم. نه مدرسه ی در حال تغییر درجامعه ی در حال تغییر، مثل این رود خانه که تغییر کرده، نه، درباره ی چیزی که دربطن این دگرگونی بی وقفه تغییر نمی کند، دقیقاً درباره ی چیزی همیشگی که هیچ وقت حرفی از آن  نمی شنوم. درد مشترک شاگرد تنبل، والدین، و معلم ها، تاثیر متقابل این غم و غصه های مدرسه.

 - برنامه ی بزرگیه ... .و چطور این کار را می کنی ؟

- مثلاً با گپ زدن با تو. از خنگی خود من چی یادته، مثلا ....در ریاضی؟

برادرم برنار تنها عضو خانواده بود که می توانست به من در کارهای مدرسه، بی آنکه خودم را مثل صدف قفل کنم کمک کند .ما تا سال پنجم که به پانسیون رفتم ،اتاق مشترکی داشتیم .

-         در ریاضی؟ می دانی که، اولش حساب بود! یک روز ازت پرسیدم با تفریقی که روبرویت است چه باید کرد. فوری جواب دادی : « باید از مخرج مشترک کمش کرد.» فقط یک تقسیم بود، پس فقط یک مخرج مشترک وجود داشت. ولی نظرت عوض نشد: «باید از مخرج مشترک کمش کرد !» چون من اصرار می کردم و می گفتم: «یک کم فکر کن دانیال، اینجا فقط یک تقسیم داریم، پس فقط یک مخرج وجود دارد» تو از کوره در رفتی: «  این را معلم گفته؛ تقسیم ها را باید از مخرج مشترک شان کم کرد! »

بالا می روم ...
از سر بالایی کوچه بالا می روم. خیلی تند نیست . از همه این محله فقط نمای این کوه را دوست دارم ؛ آن جاست. خیلی بلند نیست ولی وقتی از کوچه بالا می روی درست روبروی توست. نه خانه مان را دوست دارم نه محله نه شهر را ولی از این منظره نمی توانم بگذرم. کوهِ کوتاه خاکستری . هیچ وقت سفید پوش نبوده. اینجا که ماییم به ندرت برف می بارد و اگر هم ببارد آن قدری نمی ماند که جایی را سفید پوش کند. از کوچه می روی بالا ، به خودت می گویی اگر همینطور بروم می رسم بهش و وقتی آن بالا رسیدم برای این پایینی ها دست تکان می دهم و مسخره شان می کنم که این قدر پایینندکه عقلشان نمی رسد کوچه را همینطور بالا بروند تا برسند به قله....